Vitruvia

Het Verhaal achter het kunstwerk

Vitruvia is een ode aan de vrouw, met als veelzeggende ondertitel: “Sorry voor de correctie Leonardo.”

In tegenstelling met de Vitruviusman, die, een tikkeltje macho, zijn armen wijd uitspreid als een overwinnaar, strekt Vitruvia haar armen uit als een gebaar van verwelkoming: zacht en teder, zonder te overheersen. Het ultieme beeld van geborgenheid ontstaat wanneer ze haar baby omarmt, een beeld van bescherming, nabijheid en onvoorwaardelijke liefde.

In zijn Vitruviusman ging Da Vinci op zoek naar het perfecte menselijke lichaam en kwam daarbij uit bij een krachtige, bijna triomfantelijke man in cirkel en vierkant. Vitruvia kiest voor een ander meetkundig figuur: de regelmatige vijfhoek. Die ligt dichter bij de gulden snede waarin het vrouwenlichaam een natuurlijke plaats vindt. Niet als een ideaalbeeld, maar als een echt, herkenbaar, menselijk lichaam.

Dat Vitruvia aan de ingang van De Krook hangt, voelt dan ook bijzonder passend. Ze verwelkomt de bezoeker nog vóór die de wereld van boeken, kunstwerken en verhalen betreedt. Tegelijk straalt ze rust uit, maar ook een subtiele geheimzinnigheid. De rust die je in een bibliotheek kunt vinden. De geheimzinnigheid die schuilt in de verhalen die er wachten om ontdekt te worden. De geheimzinnigheid die ook schuilt achter de gulden snede.

Ook Leonardo liet zich leiden door de gedachte aan de gulden snede, toen hij in de contouren van een vrouwelijk gelaat zijn tijdloze Mona Lisa tot leven bracht.  Haar glimlach lijkt sindsdien het geheim te bewaren van die volmaakte “golden ratio”: de divina proportia of goddelijke verhouding.

Vitruvia corrigeert Leonardo niet door zijn beeld te verwerpen, maar door er een nieuw beeld naast te plaatsen. Minder triomfantelijk misschien, maar des te menselijker. 

De gulden snede is een stukje eeuwenoude raadselachtige wiskunde. Ze duikt op allerlei onverwachte plaatsen op, van de architectuur tot de lengte van je vingerkootjes, zelfs het spiraalpatroon in bloemkolen of de verdeling van zonnebloemzaden! 

In de vroege middeleeuwen bedacht Fibonacci (*) het antwoord op de vraag waarom deze verhouding zo vaak terug te vinden is. In 1202 publiceerde hij een bijzondere rij getallen: elk getal van de rij (behalve de eerste twee) is gelijk aan de som van de twee voorgaande getallen. Op de Fibonacci-reeks die in de natuur op allerlei onverwachte plaatsen voorkomt is de Fibonacci spiraal gebaseerd die hier op de Mona Lisa werd ingetekend. Ook in de krullen van Leda, op het schilderij Leda en de zwaan van Leonardo da Vinci kan je de "Spira mirabilis" terugvinden. 

(*) zie ook kunstwerk  De rij van Fibonacci van Marleen Van Damme

Boeken De Krook

• De Gulden Snede: de goddelijke schoonheid in kunst, natuur en wetenschap (Gary B. Meisner)

• De Gulden Snede (C.J.Snijders)

• De Gulden Snede: de goddelijke verhouding in de wiskunde (Fernando Corbalan)

• De geheimen van Gizeh: de mysterieuze en goddelijke betekenis van getallen (Theo Arosius)

• Leonardo da Vinci : het getekende werk (Frank Zöllner en Johannes Nathan)